Süresiz Nafaka Nedir? (Yoksulluk Nafakası Nedir?)

Merve Nur Arabacı
0 Yorum

Merhaba sevgili Balkafa.com okurları,

Bildiğiniz üzere bir önceki yazımda boşanma davasının çocuklar üzerindeki sonuçlarından biri olan veya boşanma davasından sonra da ayrıca talep edilebilen iştirak nafakası üzerinde durmuş, merak edebileceğiniz hususlarda sizlerle bilgi paylaşımında bulunmuştum. Bu kapsamda boşandıktan sonra çocuğun ihtiyaçlarının nasıl ve kim tarafından karşılanacağı, çocuğun velayetine sahip olmayan eşin sorumlulukları ve çocuğa fiilen bakan eşin yükümlülükleri gibi “ortak çocuk” merkezli bir takım soruları cevaplandırmıştım.

Yine bu yazımda genel anlamda; Nafaka nedir? Nafaka türleri nelerdir? Boşanma davası devam ederken nafaka alınabilir mi? Şiddet uygulayan eşe koruma kararı çıkartılıp nafaka talebinde bulunulabilir mi? gibi genel ve temel bilgilere de yer vermiştim. ( Çocuk Yararına Hükmedilen İştirak Nafakası Nedir? başlıklı yazımda bu konuyla ilgili tüm detaylara ulaşabilirsiniz.)

Bu yazımda ise, ortak çocuk merkezli düşünceden uzaklaşarak, kadın veya erkek eş olarak sizlerin talep edebileceği, hukuki olarak “Yoksulluk Nafakası”, sizlerin tabiriyle ise “Süresiz Nafaka” olarak adlandırılan nafaka türü hakkında bilgi vermek ve sorularınızı cevaplandırmak isterim.

Hukuk sistemimizde kadın erkek ayrımı yapılmaksızın tarafların kusur oranları, ekonomik durumları ve nafaka talepleri göz önünde bulundurularak, boşanma davası esnasında ve sonrasında eş yararına nafakaya karar verilmesi mümkündür. Yoksulluk nafakası boşanmanın gerçekleşmesi durumunda maddi durumu daha iyi olan taraftan alınarak, yoksulluğa düşecek tarafa aylık olarak verilen yardımdır.

Bu nafakanın en çok tartışılan ve gündemden düşmeyen özelliği ise süresiz olarak verilmesidir. Bazı görüşler yoksulluk nafakasının süresiz olmasını savunurken, bazı görüşler ise gereken şartlar oluştuğunda bırakılması gerektiğini savunmaktadır. Yargıtay uygulamasında yoksulluk nafakasının süresiz olarak hükmedilmesi gerektiği kararları bulunmaktadır. Yine Anayasa Mahkemesi de süresiz nafakaya hükmedilmesini hukuka uygun bulmaktadır. Ancak Adalet Bakanlığı süresiz yoksulluk nafakasına sınır getirmeyi planlamakta olup, bu planlamayı yapmak amacıyla bir komisyon oluşturmuştur. Aşağıda tüm bu hususlar ayrıntısıyla incelenecektir.

Öte yandan, önceki yazılarımda da belirttiğim üzere, aşağıda soru cevap yöntemiyle aktarmak istediğim bilgiler, genel olarak iş yaşamında en çok karşılaştığım, sizler tarafından en çok merak edilen konuların derlemesinden oluşmaktadır. Ancak her somut olay, kendi içerisinde farklı değişkenler barındırdığından aradığınız sorunun tam cevabını bulamamış olabilirsiniz. O halde aklınıza takılan diğer tüm konularda da, aşağıda yer alan iletişim bilgileri üzerinden benimle iletişime geçebileceğinizi unutmayın. 🙂

Yoksulluk nafakası nedir?

Yoksulluk nafakası Türk Medeni Kanunu’nun 175. Maddesinde düzenlenmiştir. İlgili kanun hükmünde yazılı açık anlatım uyarınca; Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, boşanmada kusuru daha ağır değilse, geçimi için diğer taraftan ekonomik gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir.

Yoksulluk nafakasının amacı nedir?

Yoksulluk nafakasının amacı, boşanma sonrasında kendi geçimini sağlama yeteneği ve gücü bulunmayan eşin, bu yeteneği ve gücü elde edinceye kadar, diğer eş tarafından mali açıdan desteklenmesi, korunması, yoksulluktan kurtarılması ve zorunlu ihtiyaçlarının karşılanmasıdır.

Yalnızca kadınlar mı yoksulluk nafakası talep edebilir?

Yoksulluk nafakası boşanma sonrası yoksulluğa düşecek eşe tanınmış bir hak ve imkandır. Bu kapsamda kadın-erkek ayrımı yapılmamaktadır. Ülkemizde erkeklerin de yoksulluk nafakası alabilmesi mümkündür. Ancak ülkemizin toplumsal ve sosyolojik yapısı gereği genellikle kadınların ev işleriyle ilgilenmesi ve çalışma hayatından evlilik dönemi boyunca kopmuş olması sonucunda, boşanma sonrası yoksulluğa düşen taraf genellikle kadınlar olmaktadır. Bu durum yalnızca kadınların yoksulluk nafakası alabileceği şeklinde yorumlanmamalıdır. Değinildiği üzere erkeklerin de yoksulluk nafakası alabilmesi mümkündür.

Asgari ücrete çalışıyorum, yoksulluk nafakası alabilir miyim?

Hukuk sistemimizde kişinin asgari ücretten az geliri varsa yoksul olarak kabul edilmektedir. Yargıtay uygulamasında da, nafaka talebinde bulunan kişinin geliri, asgari ücretin altında ise kişinin yoksul durumda olduğuna ve bu kişiye yoksulluk nafakası takdir edilmesi gerektiğine değinilmekteydi. O halde asgari ücret ve üzerinde bir maaşla çalışan eşlerin nafaka talepleri genel olarak kabul edilmemekteydi.

Biz ise yaşanılan şehir, boşandıktan sonra katlanılacak mali yük gibi hususları göz önünde bulundurularak, adalet duygusu ve hakkaniyete uygun şekilde, asgari ücret ile çalışan eşe de nafaka bağlanması gerektiği düşüncesindeyiz. Nitekim Yargıtay da yeni kararlarında asgari ücreti tek başına bir ölçüt olarak kabul etmemektedir. Bu hususta alınan bir Yargıtay kararında “yeme, giyinme, barınma, sağlık, ulaşım, kültür(eğitim) gibi bireyin maddi varlığını geliştirmek için zorunlu ve gerekli görülen harcamaları karşılayacak düzeyde geliri olmayanları yoksul kabul etmek gerekir.” şeklinde yoksulluk tanımı
yapılmıştır. Dolayısıyla asgari ücret alsanız bile yoksulluk nafakası alabilirsiniz.

Maddi / manevi tazminat istedim, yine de nafaka alabilir miyim?

Boşanma davasında maddi manevi tazminata karar verilmesinin nedeni, kusursuz olan eşin, karşı tarafın kusuru nedeniyle uğradığı maddi ve manevi zararların giderilmesidir. Nafakaya hükmedilmesinin nedeni ise, boşanma sonrasında taraflardan birinin yoksulluğa düşmesi halinin, dayanışma ilkesi ile kısmen de olsa giderilmeye çalışılmasıdır. Bu nedenle tazminat ve nafaka kurumlarının amacı birbirinden oldukça farklıdır. Dolayısıyla boşanma davası sırasında hem nafaka, hem de maddi manevi tazminat talebinde bulunabilirsiniz.

Dini nikahımız vardı ayrıldık, nafaka isteyebilir miyim?

Yoksulluk nafakası alabilmek için gereken ilk şart mutlaka resmi evliliğin yapılması ve evliliğin boşanma davası
ile sona ermesidir. Dini nikah ile yapılan evlilikler Türk hukukunda yok hükmünde sayılmaktadır. Bu nedenle dini nikahlı birlikteliğin son bulması halinde nafaka istenemez.

Boşanma sırasında hakim kendiliğinden nakafa kararı vermez mi?

Boşanma davasında hakim kendiliğinden nafakaya karar vermemektedir. Nafaka kararı verilebilmesi için boşanma sonrası yoksulluğa düşecek eşin mutlaka mahkemeden nafaka istemesi gerekmektedir.,

Boşanma davamda nafaka talep etmedim, pişman oldum. Sonradan nafaka davası açabilir miyim?

Nafaka, boşanma davası sırasında talep edilebileceği gibi boşanma davasından sonra da talep edilebilir. Ancak bunun için boşanma sırasında bu haktan feragat edilmemiş olması gerekmektedir.

Anlaşmalı boşanmada nafaka talep edebilir miyim?

Anlaşmalı boşanmada da nafaka talebinde bulunabilirsiniz. Zira tarafların anlaşmalı olarak boşanabilmesi için gereken şartlardan biri de boşanmanın ekonomik sonuçları üzerinde mutabık kalınmasıdır. Yoksulluk nafakası da boşanmanın ekonomik sonuçlarından biridir. Bu nedenle boşanma protokolünde yoksulluk nafakasında anlaşmanız mümkündür.

Boşanma davasında ağır kusurlu olduğuma karar verilirse, nafaka alabilir miyim?

Yoksulluk nafakası alabilecek eş, kusursuz olabileceği gibi boşanmada kusuru da olmuş olabilir. Ancak bu kusur diğer eşten fazla, ağır boyutta olmamalıdır. Zira hukuk sistemimizde boşanmada daha ağır kusurlu eş, yoksulluğa düşse bile lehine nafaka kararı verilmeyeceği kabul edilmiştir.

Yoksul olduğum nasıl belirlenir?

Yoksulluk tespiti yapılırken hakim öncelikle çalışıp çalışmadığınızı belirlemektedir. Bunun için de iş yerinizi araştırıp alınan ücreti, işin sürekliliğini sorgulamaktadır. Yine gerekli görürse tanık dinlemekte ve kolluk kuvvetleri vasıtasıyla sosyal ekonomik durum araştırması yaptırmaktadır. Bu araştırmalar sonucu geliri yetersiz olan, işten kendi dışında sebeplerle ayrılan, ev kadını olan, geçici işte çalışan eşlerin nafaka talepleri kabul edilmektedir.

Bu konuda merak edilen diğer bir soru ise, ailesi zengin olan eşin nafaka isteyip isteyemeyeceği konusudur. Her ne kadar ailesinin maddi durumu zengin sayılabilecek ölçüde iyi olsa da, kendi geliri bulunmayan eş yoksulluğa düşecekse nafaka isteyebilecektir.

Nafaka miktarı belirlenirken karşı tarafın ödeme gücü dikkate alınır mı?

İlgili kanun hükmü uyarınca, hakim nafaka miktarını tayin ederken nafaka ödeyecek tarafın ekonomik durumunu da göz önünde bulundurmak zorundadır. Zira nafakanın amacı boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşin yoksulluğunu gidermektir. Boşanmadan önceki aynı hayat standartını sağlaması nafaka ödeyecek eşten beklenemez. Zira nafaka ödeyecek eşin nafaka ödemek için yoksulluğa düşmesi beklenemez.

Nafaka miktarını hakim mi belirler?

Hakimin yoksulluk nafakasına karar verebilmesi için öncelikle nafaka isteyen kişinin talep ettiği nafaka miktarını açıkça belirtmesi gerekmektedir. Hakim kendiliğinden bir rakam belirlememektedir.

Taraflar nafaka miktarını kendileri belirleyebilir mi?

Yoksulluk nafakasının miktarı eşler arasında kararlaştırılabilir. Magazin sayfalarından duyulan yüksek nafaka miktarları da genellikle tarafların kendi anlaşmalarıyla belirlenen rakamlardır. Eşler nafaka miktarını istedikleri gibi, hatta yabancı para olarak bile kararlaştırabilir.

Nafaka alıyorum, ancak artık yetmiyor. Arttırılmasını isteyebilir miyim?

Nafakanın aylık olarak ödenmesine karar verildiğinde, karar kesinleştikten sonra tarafların ekonomik durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hallerde nafakanın arttırılmasına karar verilebilir. Burada nafaka alacaklısının veya borçlusunun mali durumundaki değişiklikler göz önünde bulundurulmaktadır. Örneğin nafaka alan tarafın mali durumunun daha da kötüleşmesi yada hayatında nafakanın arttırılmasını gerektirecek bir olayın yaşanması halinde nafaka arttırım davası açılabilir.

Nafakanın azaltılmasını talep edebilir miyim?

Nafaka ödeyen taraf da ekonomik gücünde azalma olduğunu belirterek nafakanın azaltılmasını dava edebilir.

Nafaka toplu mu aylık mı ödenir?

Bu husus tamamen mahkemenin takdirine bağlıdır. Hâkim tarafların ekonomik ve sosyal durumlarına, mali güçlerine göre hükmettiği yoksulluk nafakasının toptan veya aylık biçiminde ödenmesine karar verebilir.

Yoksulluk nafakasına süresiz olarak mı hükmedilir?

Mevcut sistemde taraflar aksini kararlaştırmamışlarsa, yoksulluk nafakasına süresiz olarak hükmedilmektedir.

Nafakaya süre sınırı getirildi mi?

Yoksulluk nafakasının süresiz olması her dönem tartışma konusu olmuş, üstelik sosyal devlet anlayışına aykırı olduğu gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine dahi konu edilmiştir. Ancak Anayasa Mahkemesi konu ile ilgili verdiği kararında süresiz nafakaya hükmedilmesinde anayasaya aykırı bir husus bulunmadığı kanaatine varmış ve başvuruyu reddetmiştir.

Buna rağmen yoksulluk nafakasının süresiz uygulanmasından dolayı mağdur olduğunu iddia edenlerin ve süresiz nafakayı adil görmeyenlerin baskısı neticesinde TBMM’de özel bir komisyon tarafından yoksulluk nafakası da tartışılmıştır. Üstelik 14 Mayıs 2016 tarihinde komisyonca bu konuda da bir rapor yayımlanmıştır. Söz konusu raporun yoksulluk nafakasına ilişkin bölümünde, öncelikle kısa süreli evliliklerde süresiz olarak takdir edilen nafakanın yükümlüsü açısından orantısız ceza haline geldiği, bunun kadının gelişimi için de bir engel teşkil ettiği yönündeki saha tespitlerine değinilip, özellikle eşlerin eşit kusurlu olduğu haller ile kısa süreli evliliklerde nafaka yükümlülüğünün belirli sürede olması gerektiği belirtilmiştir.

Adalet Bakanlığı ile Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ise 10 Ekim 2018 tarihinde; “Gündem Buluşmaları: Nafaka Sistemi”; adı ile bir çalıştay düzenlemiştir. Bu çalıştayın raporu ise resmi olarak kamuoyuyla paylaşılmamıştır. Ancak çalıştay katılımcılarının basında paylaştığı izlenimlerden ortak bir karara varılamadığı anlaşılmaktadır.

Türk Medeni kanunu oluşturulurken esinlenen İsviçre de de durum şu şekildedir; “5 yılı doldurmayan evlilikler, “kısa süreli”; 5-10 yıl aralığındaki evlilikler, “orta süreli” ve 10 yılı aşan evlilikler ise “uzun süreli” olarak tasnif edilmiş ve bu şekilde yoksulluk nafakasının süresi belirlenirken evliliğin ne kadar sürdüğü hususu önemli bir rol oynamıştır.”

Yapılan çalıştay sonrası İstanbul Barosu ve Ankara Barosu Kadın Hakları Merkezinden de birbirine paralel eleştiriler gelmiştir. İlgili barolarca yapılan açıklamalarda; kadın lehine pozitif ayrımcılık yapmanın adaletin gereği olduğu, nafakaya süre sınırı getirilmesinin ise kadın haklarının gaspına ve kadına yönelik ekonomik şiddete yol açabileceği kabul edilmiştir.

Adalet Bakanlığı ve Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın nafakaya ilişkin başlattığı çalışma sürerken MHP, nafakanın, evlilik süresi dikkate alınmaksızın her şekilde 5 yıl ile sınırlanmasını öngören bir kanun teklifi hazırlamış ancak bu teklifi henüz meclise sunulmamıştır

Şu aşamada henüz bir kanun teklifi veya nafakaya süre sınırı getirilmesine ilişkin bir kanun düzenlemesi bulunmamaktadır. Dolayısıyla mahkemelerden süresiz nafaka kararları çıkmaya devam etmektedir.

Nakafa ne zaman sona erer?

Aylık olarak ödenmesine karar verilen nafaka, nafaka alan tarafın yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölmesi halinde kendiliğinden sona erer.

Nafaka alan taraf evlenmeden başkasıyla yaşamaya başlarsa nafaka almaya devam edebilir mi?

Nafaka alan tarafın evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi halinde nafaka mahkeme kararıyla kaldırılabilir.

Yoksulluk nafakasında görevli mahkeme neresidir?

Yoksulluk nafakası veya yoksulluk nafakasının arttırılması veya azaltılması davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemeleridir.

Yoksulluk nafakasında yetkili mahkeme neresidir?

Yoksulluk nafakası boşanma davası sırasında talep edildiyse boşanma davasına bakan mahkeme nafaka konusunda da karar vermektedir. Bu halde yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Davacı kanunda belirtilen bu iki mahkemeden birini seçme hakkına sahiptir.

İştirak nafakası davasında harç ve vekâlet ücreti ne kadardır?

Yargılama harcı, mahkeme hizmetinden yararlananlardan, devletin gerçekleştirdiği yargı faaliyeti giderlerin bir kısmının makbuz karşılığında alınmasıdır. Yoksulluk nafakası talebiyle dava açılırken de mahkeme tarafından dosyaya yatırılması gerekli bir kısım harç bulunmaktadır. Bu harçlar peşin olarak ödenmek zorunda olup, ödenmemesi halinde dava açılamamaktadır. Harcın miktarı ise davanın boşanma davası ile birlikte açılıp açılmamasına ve talebe göre değişebilmektedir.

Harç ve vekâlet ücreti konusunda ayrıntılı bilgi için benimle iletişime geçebilirsiniz.
Bir sonraki yazımda görüşmek üzere.

E-mail: av.mervearabaci@gmail.com

0 Yorum

Bu yazılar ilginizi çekebilir!

Yorum Yaz