Özgül Öğrenme Güçlüğü (ÖÖG)

Zehra Altınkese
0 Yorum

Özgül öğrenme güçlüğü nedir?

Özgül öğrenme güçlüğü; pek çoğumuzun belki sadece adını duyduğu, belki bir yerlerde okurken karşılaştığı ya da  çevremizdeki kişilerde varlığına tanık olduğu bir rahatsızlık olup, beyin gelişimi ile  ilgili bir bozukluk olarak anlatılmaktadır. Peki bu güçlük/zorlanma nedir? Hangi durumlarda ortaya çıkmaktadır? Alt tipleri ve özellikleri nelerdir? Bu sorulara yanıt vermek ve konuyu daha açık ve anlaşılır kılmak adına küçük bir kesitle başlayalım. Sizden aşağıdaki kesiti yüksek sesle okumanızı rica edeceğim.

Bu zayııy kokuren kılmatanızın nedien kezanız derildiğ. Saeecd raflehrin eleryirnin karlıf
alsıgılanma eli gilidilir.

Zorlandınız mı? Okuduğunuzu anladınız mı? Belki de kaşlarınızı çattınız ve “Burada ne yazıyor böyle?” dediniz. Size yukarıdaki cümlelerin anlamlı kelimelerden bir araya gelerek oluştuğunu ve sadece harflerin yerlerinin karışık olduğunu söylesem ne dersiniz? Şimdi düzenlenmiş haline bir bakalım:

Bu yazıyı okurken takılmanızın nedeni zekanız değildir. Sadece harflerin yerlerinin farklı
algılanması ile ilgilidir.”

Okuduğunuz bu kesit, özgül öğrenme güçlüğü’nün alt tiplerinden biri olan Okuma Bozukluğunu (Disleksi) deneyimlememiz için tasarlanan bir similasyondur. Disleksisi olan kişiler, okuma esnasında her kelime üzerinde uzunca değerlendirme yaptıkları için,  bu yorucu tempoya her okuduklarında maruz kalmaktadırlar.

Özgül öğrenme güçlüğü tanısı nasıl konur?

Yukarıda anlatılanları da göz önünde bulundurarak özgül öğrenme güçlüğü bir öğrenme kusurudur diyebiliriz. Öğrenme diye tanımladığımız şey ise bireyin çevresiyle etkileşimi sonucunda meydana gelen, kalıcı olduğu düşünülen davranış değişikliğidir. Emekleme, yürüme, koşma, oynama, okuma-yazma gibi davranışlar öğrenmenin sonucudur. Öğrenme süreçleri sırasında bireyin bilgi kazanımının “kalıcı” olmaması ve öğrenme alanlarının etkin bir şekilde işlev yapamaması halinde özgül öğrenme güçlüğü tanısından bahsedilmektedir.

Özgül öğrenme bozukluğu hangi belirtilerle kendini gösterir?

  • Öğrenme güçlüğü bir zeka kusuru değildir. Aksine bu bireylerin zeka puanları normal veya normalin üzerindedir (Q>85).
  • Kişinin görme ve işitme duyularında bir kusur bulunmamaktadır.
  • Bu tanının konabilmesi için kişinin herhangi bir psikiyatrik (depresyon vb.) ve nörolojik (epilepsi vb.) tanı almamış olması gerekir.
  • Kişi aldığı standart eğitim-öğretime rağmen, yaşına ve zekasına uygun başarı gösterememektedir.
  • Kişi okuma, yazma ve matematik becerilerin kazanılması/kullanılması konusunda önemli güçlükler yaşamaktadır.
  • Bu tanıya sahip kişiler ikincil belirtiler olarak; mantık yürütme, kendini organize etme ve planlama, kendini sözel olarak akıcı bir şekilde ifade etme ve dinleme, sağ-sol ayrımı yapma, top yakalama, düğme ilikleme, çatal-kaşık kullanma, gün-ay-mevsim isimlerini sırasıyla hatırlama konularında zorlanmaktadır.
  • Özgül öğrenme bozukluğu nörolojik kökenli gelişimsel bir bozukluktur.

Özgül öğrenme bozukluğunun alt tipleri nelerdir?

Okuma bozukluğu nedir? (Disleksi)

  • Okuma bozukluğu olan çocuklar; harf-ses ilişkisi kurmakta zorlanır,
  • Harfleri ve rakamları (b-d, b-p, 6-9 gibi) karıştırabilir,
  • Kelimeleri hecelerken ya da harflerine ayırırken zorlanabilir,
  • Okurken heceleri ya da sözcüğü ters çevirebilir (ne-en, çok-koç gibi),
  • harf, sözcük atlar, ekler ya da uydurabilir,
  • Sıklıkla okuduğu yeri kaybeder, satır karıştırır, okuduğunu anlamakta ve anlatmakta zorlanır,
  • Okumayı sökemez ya da okuması yavaştır.

Yazılı anlatım bozukluğu nedir? (Disgrafi)

  • Genellikle yaşıtlarına oranla el yazısı okunaksız ve yavaştır,
  • Yazarken bazı harf ve sayıları, kelimeleri ters yazar, karıştırır (b-d, m-n),
  • Aynı şekilde yazarken bazı harfleri, heceleri atlar ya da ekler,
  • Yazarken heceleri ya da sözcükleri ters çevirir (ve-ev, kat-tak),
  • Tahtadaki yazıyı defterine geçirirken ya da söylenenleri defterine not alırken zorlanır,
  • Kelimeler arasında hiç boşluk bırakmaz ya da kelimeyi iki üç parçaya bölerek yazar (yapa bil mektir),
  • Kalemi uygun biçimde tutmakta güçlük çeker, imla ve noktalama hataları yapar.
  • Yazılı olarak kendini ifade etmek konusunda güçlük yaşar.

Matematik bozukluğu nedir? (Diskalkuli)

  • Bu çocuklar genellikle küçük yaşlardan itibaren sayı kavramını anlamakta güçlük çekebilir (5 mi büyüktür 1 mi gibi),
  • Bazı aritmetik sembolleri öğrenmekte zorlanıp, karıştırabilir (“+” yerine “x” gibi),
  • Aynı şekilde geometrik şekilleri çizmekte ve isimlendirmekte sıkıntı yaşar,
  • İşleme sağdan değil soldan başlar, eldeleri unutur ya da doğrudan sonuca yazar, çıkartırken alttakinden üstekini çıkarır,
  • Çarpım tablosunu öğrenemez,
  • Problemi çözüme götürecek işleme karar veremez, aklından doğru çözdüğü pek çok problemi kağıt kalem ile yapamaz.

Birden fazla alt tipin aynı anda görünmesi mümkün mü?

Bu alt tipler tek başına görülebileceği gibi, çoğunlukla birkaçı beraber de görülebilir. Örneğin okuma bozukluğu olan bir çocukta yazılı anlatım bozukluğunun da görülmesi gibi. Çocuğun okuma, yazma ve matematik gibi akademik alanlardaki bu
zorlanması okula gitmek istememe, ev ödevlerini yapmama, okuldan kaçma ve dikkat eksikliği problemlerini de beraberinde getireceğinden, bu konunun ebeveynlerin takibinde olması son derece önemlidir.

Özgül öğrenme güçlüğü sorunu en sık kaç yaşındaki çocuklarda görülür?

Özgül öğrenme güçlüğü tanısı akademik başarı ve okula uyum gibi konularla ilişkili olduğundan en sık ilköğretim döneminde konmaktadır. Tanı, Çocuk ve Ergen Psikiyatrları tarafından ayrıntılı bir psiko-eğitsel değerlendirme yapıldıktan sonra konmaktadır. Bu noktada aileler çocuklarındaki farklılıkları tespit ederek uzmana başvurmak konusunda geç kalmamalıdır.

Özetle, özgül öğrenme güçlüğü gelişimsel bir sorundur ve çocuk doğduğu andan itibaren vardır. Eğitim süreci içinde belirtiler daha da olgunlaşmaktadır. Bu olgunlaşmanın sebebi çocuğun zihinsel yetersizliği değildir; öğrenme güçlüğünde sorun zihinsel kapasitede değil, onu kullanma becerisindedir; dolayısıyla özgül öğrenme güçlüğü ne kadar erken fark edilip çözüm üretilirse; bireyin eğitimi, mesleği, sosyal ilişkileri, benlik saygısı o oranda olumlu etkilenecektir.

Potansiyelleri, öğrenme güçlüğü bulutlarıyla gölgelenmeden hayata ve topluma kazandırılan nice çocuklara…

Sevgilerimle..

0 Yorum

Bu yazılar ilginizi çekebilir!

Yorum Yaz