Okul Öncesi Dönemde Mahremiyet Eğitimi

Neslihan Gülten
0 Yorum

Çocuklarda mahremiyet ve cinsel eğitimin önemine dair farkındalığın artması için okullarda, yazılı ve görsel basında, sosyal medyada uzmanlar tarafından bu konu artık sıkça işleniyor olsa da çocuğa verilmesi gereken “Cinsel Eğitim” ve “Mahremiyet Eğitimi” maalesef toplumumuzda çok eski kavramlar değil. Oysa ki ülkedeki her bakım verene, her çocuğa ulaşana kadar bu eğitimlere sık sık vurgu yapılması gerektiğini düşünüyorum.

“Ne olacak canım, ben onun annesiyim…” demeyin!

Günümüz ebeveynlerinde konuyla ilgili gözlemlerimden ilki, çocuğa özel bölgelerini öğretme ve beden sınırlarını yabancılara karşı koruma konusunda titizlikle eğitim verdikleri. Buraya kadar herşey çok iyi, fakat aynı ebeveyn çocuk banyodayken kapıyı çalmadan içeriye girme, çocuğun yanında giyinip soyunma, yatak odasının kapısı gibi ev içi sınırlara önem verme gibi durumlar söz konusu olunca “ne olacak canım..” tavrında hiç bir sakınca görmüyor.

“Ne olacak canım…” demeyin!

Eğer “Ne olacak canım, ben annesiyim/babasıyım!” diyerek SİZ çocuğunuzun sınırlarına saygı göstermezseniz, çocuğunuzun yabancılara karşı sınır koyması gerektiğini, sadece kurduğunuz cümleler üzerinden öğrenmesini beklemiş olacaksınız. Oysa ki bakım vereni olarak, ona öz bakım becerilerini kazandırıp sessizce özel alanlarından çekilmeniz en doğrusudur. Ya da çocuğunuz sizin özel alanlarınıza dahil olmak istediğinde ona hayır diyerek, hayır demeyi öğretebilirsiniz. Ve önemli bir nokta daha: Çocuğunuzun isteği dışında yakınlarınıza, akrabalarınıza çocuğunuz adına onu öpme ve sarılma izni vermemelisiniz. Şunu hiç bir zaman  unutmayın; uzmanların anlattıkları, kitaplardan okuduklarınız ezberden çocuğa anlatıldığında değil, evde uygulanmaya başlandığında yararlı olur.

Mahremiyet eğitimi ile cinsel eğitim aynı şey değil..

Pedagoji Derneği, mahremiyet eğitiminin ve cinsel eğitimin farklı kavramlar olduğunu vurguluyor. Cinsel eğitim, çocuğun kendi cinselliğini tanıması, gelişim sürecinde cinsellikle ilgili yaşayacağı fiziksel ve duygusal farklılıkları öğrenmesi, anne babasına cinsellikle ilgili sorduğu soru ve cevapların tamamı olarak tanımlarken; mahremiyet eğitimi ise cinsel bilgilerin yanında daha çok kendisinin ve diğer insanlarının özelinin/özel alanının farkına varması, sosyal hayatın içinde kendi özel alanını koruması, diğer insanların özeline saygı duyması, kendisi ile çevresi arasında sağlıklı sınırlar koyması gibi bilgileri içeren bir eğitim olarak tanımlıyor.

Mahremiyet eğitimi verirken dikkat edilmesi gereken noktalar nelerdir?

Mahremiyet eğitimi anne baba (bakım verenler) tarafından verilmelidir ve mahremiyet eğitimi verirken dikkat edilmesi gereken noktalar şunlardır:

1. Özel Alan Tanımlama : Çocuğun kendi mahremini, özel alanını koruyabilmesi için öncelikle bu alanı çocuğa tanımlamak gerekir. Vücudun kişiye özel olan bölgeleri, bu bölgelerin gizlenmesi gerektiği çocuğa iki yaşından itibaren yavaş yavaş anlatılabilir. Bu alanlara kendi isteği dışında anne babasının bile dokunamayacağını vurgulamak önemlidir. Özel alanları bir resim üzerinde veya bir oyuncak bebek üzerinde göstererek tanımlayabilirsiniz. Kendi özel alanını koruması kadar karşısındaki kişilerin de özel alanına saygılı olması gerektiğini anlatmalısınız. Örneğin, bir arkadaşını öperken izin almalı, istemiyorsa zorla sarılmamalı gibi.

2. Odanıza İzin Alarak Girmesi Gerektiğini Öğretme: Yatak odası mahremiyetinizi korumanız önemli. Bunu eğlenceli bir şekilde öğretebilmek için, yatak odanızın kapısına önce kapıyı çalması gerektiğini ve girebilirsin sesini duyduktan sonra içeri girebileceğini hatırlatan resimler çizip beraber yapıştırabilirsiniz.

3. Tuvaletin Kapısını Kapalı Tutması Gerektiğini Öğretme: Çocukların iki yaş civarı tuvalet alışkanlığını kazanması, dört yaş döneminde de tuvalet sonrası temizliklerini yapmayı öğrenmesi beklenir. Toplum olarak bu konuda çocuklara karşı oldukça güvensiz olduğumuzu gözlemliyorum. “Nasılsa yapamaz” deyip, neredeyse ilkokulda bile çocuğunun tuvalet temizliğini kendisi yapmayı tercih eden ebeveynler var.

Anne-baba bu bahsettiğimiz konuları dikkate alıp çocuğa tuvalet eğitimi verebilir ve eğitimin bir parçası olarak tuvalette yalnız olunması, başkalarının göreceği şekilde tuvaletini yapmaması gerektiğini çocuğa anlatılabilir. Anne-baba belirlediği bu kurala kendisi uyarsa, çocuğun bu kuralı öğrenmesi daha kolay olacaktır. Çocuk oturak kullanıyorsa, bu oturak evin ortak kullanım alanlarına konmamalı, tuvalet ya da banyoda kullanılmalıdır.

4. Çocuğun Özel Alanlarına Saygılı Olma: Çocukların belli bir yaşa gelene kadar her yerde giyinip soyunabildiğine dair bir düşünce hakim maalesef. Ortam ne kadar kalabalık olursa olsun çat diye o pantolon aşağı indirilip o atlet külodun içine sokulabilir!

Pedagoji Derneği bu maddeyi şöyle açıklıyor: “Özellikle dört-beş yaşından sonra çocuğu iç çamaşırı ile yıkamak, iç çamaşırı çıkarırken ve temizlerken gözleri kısarak ya da başı hafif yana çevirerek o alana saygı gösterdiğimizi hissettirmek çocuklarda mahremiyet duygusunun gelişmesine katkı sağlayacaktır. Yedi yaşından sonra banyoda çocukların kendi mahrem alanlarını kendi temizlemelerine fırsat tanımak da mahremiyet duygusunun gelişimi açısından güzel olacaktır. Yine kardeşleri dört-beş yaşından sonra birlikte banyoya sokmamak, sokulması zorunlu olan durumlarda ise onları iç çamaşırları veya mayo ile yıkamak gerekmektedir.

Sağlıklı bir mahremiyet duygusu açısından çocuğun başkalarının önünde elbiselerini çıkarmaması, giyinip soyunmaması gerektiği ayda birkaç defa tekrar edilerek çocuğa hatırlatılmalıdır. Tabi ki anne-babanın da çocuğun görmeyeceği bir alanda giyinip-soyunması da çocuğun bütüncül bir mahremiyet duygusugeliştirmesi açısından önemlidir.”

5. Özel Alan İhlallerine Tepkinizi Belli Etme: Çocuğunuzla birlikte dışarıda gezerken veya televizyon izlerken aniden karşımıza mahremiyet ihlali içeren sahneler ve durumlar çıkabilir. Bu gibi durumlarda çocuğa bir şey demeden onun duyacağı şekilde mahremiyet ihlali yapan kişiye tepki belli edilebilir. Örneğin bir televizyon sahnesinde arkadaşlarının mahrem alanına şaka amaçlı dokunan kişiye seslice kızılabilir. “İnsanların özel yerlerine dokunulmaz” gibi cümlelerle tepki belli edilebilir. Böylece çocuk anne-babanın tepkilerini modelleyerek mahremiyet ihlallerine karşı duyarlı hale gelir. Çünkü çocuklar anne-babaların kendilerine değil de başkalarına verdikleri tepkiler yoluyla daha kolay öğrenmektedirler.

0 Yorum

Bu yazılar ilginizi çekebilir!

Yorum Yaz