Güneş Çarpmaları ve Çocuklar için Güneş Koruyucu Ürünler

Aysel Karaca Ünlü
0 Yorum

Vücudumuz çevredeki ısının artması durumunda terleme yolu ile vücut ısısını 36-38®c arasında tutmaya çalışır. Ancak maruz kalınan ortamda ısı artması tolere edilemeyecek sınıra ulaştığında, organlarımızda hasarlar meydana gelmeye başlayabilir. Aşırı terleme sonucunda vücut su kaybettikçe, vücudun elektrolit dengesi bozulur. Bu da bayılma, kramp, sıcak yorgunluğu ve en önemlisi sıcak çarpması olarak baş gösterebilir. Özellikle çocuklar aşırı sıcaktan ciddi şekilde etkilenebilirler.

Sıcak havalarda çocuklarda en çok görülen hastalıklar nelerdir?

Çocuklarda isilik

Sıcak hava ve artan nem ile birlikte bebek ve çocuklarda en sık gözlenen bulgu isiliktir. Bu nedenle yaz aylarında çok sık görülür. İsilik ter bezlerinin tıkanması ile ortaya çıkan yuvarlak kırmızı lezyonlardır.

İsilik tedavisinde ana faktör ısı ve nemli ortamdan uzaklaşmaktır. Ateşli hastalıklar, kalın giysiler isiliği arttırıcı etki yapmaktadır. Bu nedenle çocuk serin ortamda tutulmalıdır. Giysiler sıkı bir şekilde vücudu sarmamalı, terlemeyi arttırmayan, pamuklu gibi nemi alan özellikte giysiler tercih edilmelidir. Tedavide özellikle ıslak pansuman, sık yıkanma tavsiye edilir. Çeşitli losyonlar da hekim tarafından önerilmektedir.

Sıcak çarpması nedir? Sıcak çarpması neden olur?

Yüksek ısı bulunan ortamda uzun süre kalındığında ortaya çıkan en ciddi tablo sıcak çarpmasıdır. Yüksek ısı, maruz kalınan süreye bağlı olarak çeşitli derecelerde organ hasarlanmasına neden olabilir.

Çocuklarda sıcak çarpması ise yaz aylarında sıklıkla karşılaştığımız durumlardan biridir. Özellikle terleme sorunu yaşandığında, yani çocuk terleyemediğinde, vücut ısısı 40®c’nin üzerine çıkar. Sıcak çarpması hastalarda huzursuzluk, baş ağrısı, kusma ve baş dönmesi gibi sıkıntılara sebep olabilir. Bilinç bulanıktır, dolayısıyla halusinasyonlar görülebilir ve ilerleyen süreçte koma gelişebilir. Sıcak çarpması tanısı varlığında hasta mutlaka hastaneye yatırılarak organların fonksiyonları normale dönene kadar takip edilmelidir.

Güneş ve derimiz

Güneş spektrumunda deri üzerine en fazla etkinliği olan ışık demeti ultraviyoledir. Ultraviyole (uv) ışık spektrumu dalga boylarına göre üçe ayrılır:

Ultraviyole ışık türleri nelerdir? Uvc (200-290 nm):

Atmosferdeki ozon tabakası tarafından emilir. Böylece yeryüzüne ulaşamaz.

Uvb (290-320 nm):

Uvb ışınları zararlı mıdır? Uvb ışınlarından korunmak için hangi saatlerde güneşe çıkmak gerekir?

Büyük kısmı atmosferik ozon ve oksijen tabakalarınca emilir. Derideki kızarıklık ve güneş yanığının en büyük sorumlusudur. Kalıcı renk değişikliğine neden olur. Deri yaşlanması ve deri kanserinin oluşumunda önemli rolü vardır. Vücutta d vitamini sentezini başlatan ışınlardır. Uvb ışınları pencere camından geçmez. Güneş yanığı yapması, deri yaşlanması ve deri kanseri oluşumundaki rolü nedeni ile güneşten koruyucu ürünlerde hedef ışık spektrumudur. Yoğunluğu özellikle yazın gün ortasında en yüksektir. Yıllık uvb dozunun büyük çoğunluğu yaz aylarında alınır. Bu nedenle de uvb’den korunma için yazın 10:00 ile 16:00 saatleri arasında güneş temasından kaçınmak gerekir.

Uva (320-400 nm):

Yeryüzüne ulaşan uv ışık spektrumunun %95’inden fazlasını oluşturur. Uvb’nin aksine pencere camından geçer. Uva, uvb’den daha fazla deri yaşlanmasına neden olur.

Güneş yanığı nedir?

Güneş yanığı uvb’nin neden olduğu toksik bir reaksiyondur. Yazın gün ortası gibi uvb’nin yoğun olduğu zamanlarda daha sık meydana gelir. Güneş yanığı fizyolojik olarak derinin daha korumasız olduğu, özellikle açık tenli kişilerde karşımıza çıkar. Deniz kıyısında, ya da yüksek yerlerde veya yansımanın fazla olduğu kar ve kumlu alanlarda da gözlenebilir.

Güneş yanığı belirtileri nelerdir?

Kızarıklık, ödem, içi su toplayan baloncuk gibi lezyonlar güneş yanığı belirtileridir. Güneşe şiddetli maruziyet durumunda ateş, bulantı, kusma, baş ağrısı gibi belirtiler ve şok durumu da ortaya çıkabilir. Eğer çevre ısısının yüksek olduğu bir ortamda güneş yanığı gelişmiş ise, bulgulara sıcak çarpması belirtileri de eşlik edebilir.

Güneş yanığı belirtileri, güneş maruziyetine takiben 4-6 saat içinde belirgin olmaya başlar. 24 saatte en şiddetli haline ulaşır. Sonraki günlerde ise geriler.

Güneş yanığı dereceleri nelerdir?

Deri rengi, güneşe maruziyet zamanı ve süresi gibi faktörlere bağlı olarak güneş yanığı dereceleri değişkenlik gösterebilir. Hafif bir kızarıklıktan, 2. derece yanık gibi şiddetli tablolara varan bir yelpaze ile karşı karşıya kalınabilir.

Güneş yanığı nasıl tedavi edilir?

Güneş yanığı tedavisinde bölgesel soğuk uygulaması yararlı olabilir. Oluşan deri hasarı tipine uygun olarak nemlendiricilerden antibiyotikli kremlere kadar değişen spektrumda tedavi uygulanabilir. Bazen antiinflamatuar ilaçların (ibuprofen) kullanımı da hastaya yarar sağlar.

Sıcak havalarda güneşten korunmak için neler yapabilirim?

Güneşin zararlı etkilerinden korunmak için en önemli şey ultraviyole b’nin en fazla yeryüzüne ulaştığı zaman diliminde dışarıda olmamaktır. Bu zaman aralığı yazın saat 10:00 ile 16:00 arasıdır. Bu ışınlardan etkilenmeniz için havanın güneşli olması da şart değildir. Bilinenin aksine gölge veya bulutlu hava da yeterli koruma sağlayamaz. Bulut yeryüzüne ulaşan ultraviyole miktarını sadece %30 ila %50 oranında azaltır.

Bunun yanı sıra beton, asfalt, cam, kum, deniz gibi güneş ışığını yansıtan yüzeylerin olduğu alanlarda da dikkatli olunmalıdır. Eğer güneşin yoğun olduğu saatlerde dışarıda bulunulması gerekiyor ise,

  • Deri mümkün olduğunca kıyafetler ile kapalı tutulmalıdır.
  • Güneşten koruyucu özelliği daha yüksek olan, koyu renkli ve sıkı dokunmuş kumaşlarda kıyafetler giyilmelidir.
  • Koruyuculuk özelliğini azaltacağı için ıslak giysiler ile dolaşılmamalıdır.
  • Yüz ve boyun bölgesini güneşten korumak için siperi en az 10 cm olan ve güneş ışınlarını geçirmeyen şapkalar tercih edilmelidir.
  • Saçlar toplanmamalı, kulakları ve boynu örtecek şekilde açık bırakılmalıdır.
  • Geniş çerçeveli güneşten koruyucu özelliği bulunan gözlükler kullanılmalıdır.

Güneş koruyucu ürünler nelerdir? Güneş koruyucu ürünler güvenilir mi? Güneş koruyucu ürünler bebekler/çocuklar için uygun mu?

Hiçbir güneş koruyucu ürün istenen mükemmel korumayı sağlamaz. Mutlaka gerekli diğer önlemler alınmalıdır. Güneş koruyucu ürünler 6 aydan küçük çocuklara uygulanmamalıdır. Altı aydan büyük çocuklar, yaşlılar ve güneşten etkilenen hastalığı bulunan kişiler çinko oksit, titanyum dioksit gibi maddeleri içeren güneş koruyucu ürünleri kullanmalıdırlar. Ayrıca dudak ve saçlara da koruyucu maddeler içeren ürünlerin kullanımı gerekir.

Güneş koruyucu ürünler masum ürünler değildir. Geniş alanlara sürüldüklerinde kan dolaşımına katılarak hormonal yan etkilere de neden olabilirler. Güneşten korunmak için yukarıda bahsedilen ana faktörlere uyulmalı, bunun dışında büyük alanlara güneş koruyucu ürün sürülmemesine dikkat edilmelidir. Ayrıca kapalı alana gelindiğinde, vücudun koruyucu sürülen bölgeleri yıkanarak temizlenmelidir.

Güneş koruyucu ürün alırken nelere dikkat etmeliyim?

Güneş koruyucu ürün satın alırken aşağıdaki faktörler göz önüne alınmalıdır:

  • Alınan ürün hem uvb, hem de uva’ya karşı koruyucu olmalıdır. Güneşten koruma faktörü (spf), uvb’ye karşı koruyucu olduğunu belirtir. Belirtilen rakamın çok yüksek olması %100 koruduğunu göstermez. Çocuklar, yaşlılar ve açık tenli kişiler spf 30 ve üzeri güneşten koruyucu kullanmalıdırlar. Daha koyu tenliler için 15 faktör yeterlidir.
  • Güneş koruyucu ürünlerde kimyasal veya fiziksel koruyucu maddeler bulunur. Fiziksel koruyucular çinko oksit, titanyum dioksit gibi maddeleri içerirler. Bu tür koruyucular kimyasal koruyuculara kıyasla daha iyi koruma sağlarlar. Ancak sürüldükleri yerlerde beyaz bir görünüme neden oldukları için kozmetik açıdan tercih edilmezler.
  • Etkili koruma için suya ve terlemeye dayanıklı olan ürünler tercih edilmelidir.
  • Güneş koruyucu ürünler renksiz ve kokusuz olmalıdır.

Güneş koruyucu ürünleri ne zaman kullanmalıyım?

Güneş koruyucu ürün kullanımında dikkat edilecek hususlar şunlardır:

  • Güneş altına çıkmadan 15 ila 30 dakika önce sürülmelidir.
  • Vücutta hiçbir boşluk bırakmadan düzenli ve bol miktarda uygulanmalıdır.
  • Güneş altında uzun süre durulacaksa her 3 saatte bir tekrar sürülmelidir. Denize girme, yıkanma gibi durumlarda beklemeksizin tekrar uygulanmalıdır.

Sıcak havanın sadece keyfini süreceğiniz çok keyifli bir yaz tatili geçirmenizi dilerim, bir sonraki yazımda görüşmek üzere. 

0 Yorum

Bu yazılar ilginizi çekebilir!

Yorum Yaz