Gestasyonel Diyabet ve Beslenme Tedavisi

Damla Arslan
0 Yorum

Gestasyonel diyabet nedir ?

Gestasyonel diyabet nedir” diye merak eden anne ve anne adayları için açıklamak gerekirse, gestasyonel diyabet gebelikte meydana gelen kan şekeri seviyesinin normalin üzerine çıktığı durumdur diyebiliriz. Şiddeti kişiye göre değişen bu durumunun yaygınlığı %1-14 arasındadır. Gestasyonel diyabet olma riski taşıyan kişiler, obezite problemi yaşayan gebeler, yaşı büyük olan anne adayları, daha önceki gebeliklerinde gestasyonel diyabet tanısı konulan anneler ve ailesinde diyabet tanısı olan bireyler olarak sıralanabilir. Gestasyonel diyabet kontrol altına alınmazsa doğumda oluşabilecek sorunlar büyük problemlere neden olabilir.

Gestasyonel Diyabetin Oluşum Mekanizması

Hiperglisemi nedir? Gizli şeker nedir?

Gebelikte ortaya çıkan bu intoleransın nedeni gebelik esnasında değişen hormonlardır diyebiliriz. Gebelik sırasında endokrin pankreasın fonksiyonu değişir. Aşırı artan plazmaya karşılık, insülin ihtiyacını karşılayabilmek için üretilen ß hücresinin kapasitesinin yetmemesi sonucu glikoz intoleransı gelişir. Yani yetersiz kalan insülin, kandaki glikozu enerjiye dönüştüremez ve kandaki glikoz miktarı yüksek kalır. Bu duruma ‘Hiperglisemi’ denilmektedir. Pankreas kan şekerini düşürmek için daha fazla insülin salgılasa da, salgılanan miktar kan şekerini azaltmaya yetmez. Pankreasın hormon salgılama fonksiyonlarının değişmesi nedeniyle diyabete yatkınlığı artar. Pankreastan salgılanan beta hücrelerinin kapasitesinin azlığı nedeniyle karşılanamaması sonucu ‘Bozulmuş Glikoz İntoleransı (Gizli Şeker)’ gelişir.

Gestasyonel diyabet tanısı nasıl konur ?

Gestasyonel diyabet tanısını koymak için “Oral Glikoz Testi” denilen yöntem ile geçtiğimiz yıllarda tüm gebelere 50 gr glikoz yüklemesi yapılır, riskli gruplara daha sonra 100 gramlık glikoz yüklemesi daha yapılarak GDM tanısı konulurdu. Yeni yöntemlerde ise bir kereliğe mahsus olarak, 75 gram glikoz yüklenerek tanı konulmaya başlanmıştır. Bu yeni yöntem ile tanıyı koymak için riskli grupta olan gebelerin kan değerleri;

A1C’leri > %6.5 ve Açlık Kan Şekeri > 126 mg/dL  seviyelerinde ve 1 saatlik tokluk veya herhangi bir zamanda ölçülen kan şekeri > 200mg/dL’nin üzerinde ise bu durum gestasyonel diyabet olma riskinin yüksek olduğunu gösterir ve olası risklerin önüne geçebilmek adına ilk trimesterdan itibaren tedaviye başlanması gerekir.

Oral Glikoz Tarama Testi (OGTT)

Gebeliğin 24.-28. haftaları arasında 75 gram glikoz ile OGTT yapılır.

  • Açlık Kan Şekeri > 92 mg/dL’den yüksek
  • 1.saat tokluk kan şekeri > 180 mg/dL’den yüksek
  • 2.saat tokluk kan şekeri > 153 mg/dL’den yüksek olanlara gestasyonel diyabet tanısı konulur.

Gestasyonel diyabet nedeniyle meydana gelebilecek riskler nelerdir?

Fazla miktardaki kan şekeri anneden bebeğe geçer. Aşırı miktarda bebeğe geçen glikoz, yağa çevrilerek makrozamiye (bebeğin normalden iri doğması) neden olur. Diğer riskler ise bebekte doğuştan anomali-sakatlık olması durumu, ölü doğum, hipoglisemi, kanda kalsiyum, magnezyum düşüklüğü, yeni doğan sarılığı, gelişme geriliği ve hatta ölüm olabilmektedir. Gestasyonel diyabet tedavi edilmez ise annede görülebilecek komplikasyonlar ise tansiyon, hipoglisemi atakları, preeklampsi (gebelik zehirlenmesi), bebeğin anne karnında ölmesi, düşük riski, kan yağlarının yükselmesi, infeksiyon hastalıklarına yakalanma riskinin artması, A,C,E vitamini ile folik asit eksiklikleri gibi komplikasyonlardır.

Gestasyonel Diyabette Beslenme Tedavisi

  • Günde 3 ana öğün, 2-4 ara öğün şeklinde beslenilmelidir.
  • Karbonhidrat oranı beslenme planının %45-50’si kadar olmalıdır.
  • Karbonhidrat kaynağı olarak glisemik indeksi düşük olanlar tercih edilmeli, esmer ve kepekli olan tahıllar, kurubaklagiller, sebzeler ve meyveler tüketilmelidir.
  • Şeker ve şekerli besinlerden uzak durulmalıdır.
  • Öğün aralıkları 2-2.5 saat olmalıdır.
  • Süt, yoğurt, peynir gibi süt ürünleri tüketilmelidir.
  • Yağsız kırmızı ve beyaz et, lif ve posa miktarı yüksek sebzeler ve tahıllar tercih edilmelidir.
  • Doymuş yağ oranı yüksek olan margarin ve tereyağından uzak durup, zeytinyağı, avokado yağı gibi bitkisel yağlar tüketilmelidir.
  • Ara öğünlerde protein ve karbonhidrat grubu birleştirilmelidir.
  • Kızartma ve kavurma yerine haşlama, buğulama, fırın ve ızgara yöntemleri tercih edilmelidir.
  • Yemeklere ilave tuz kullanılmamalı, günlük su tüketimi arttırılmalıdır. ( 2.5 lt)
  • Günde 45 dk tempolu yürüyüş veya haftada 3 gün uygun egzersizler tavsiye edilir.

Gestasyonel diyabet tedavisi nasıl yapılır?

İnsülin tedavisi nasıl yapılır?

Tıbbi beslenme tedavisi ile kontrol altına alınamayan, yani açlık kan şekerinin hala 100 mg/dL’nin üzerinde olması durumunda bebeği koruma altına almak için hekimlerin önerdiği diğer yöntem insülin tedavisidir. İnsülin tedavisi dışarıdan enjeksiyon yardımıyla insülinin vücudunuza verilmesidir. Buradaki amaç, yüksek olan kan şekerini indirip açlık şekerini 100mg/dL’nin altında tutmaktır.

Daha önceki tedavi yöntemlerinde diyabetik ilaçlara başvurulmuş, ancak bu yöntemlerin bebekte anomaliklere sebep olacağı saptanmıştır. Yeni dönemde ise Metformin ve Glyburid ilaçlarının gestasyonel diyabet tedavisinde kullanılmasında bir sakınca görülmemiştir.

Sevgili anne ve anne adayları, unutmamanız gereken en önemli hususlardan bir tanesi ise yediğiniz her besin veya sizin geçirdiğiniz her hastalık bebeğinizi etkilemektedir. Bunun için kendinize normalden daha çok dikkat edip, rutin kan tahlillerinizi yaptırmalı ve doktor kontrollerinize daha çok önem vermelisiniz. Sizin sağlığınız bebeğinizin sağlığıdır.

Sağlık dolu günleriniz olsun…

0 Yorum

Bu yazılar ilginizi çekebilir!

Yorum Yaz