Çocukta Öfke ve Öfke Kontrolü

İpek Kıran
0 Yorum

Modern çağın önemli bir sorunu olarak görünen öfke ve öfke kontrolü, yetişkin hayatında yarattığı zorluklar kadar çocukların dünyasında da çocukların hayattan gerekli doyumu almasını engelleyen bir olgudur.

Oyun parkında, okulda, sokakta diğer bir ifade ile çocukların bir arada oldukları, vakit geçirdikleri alanlarda mutlaka diğer çocukları rahatsız eden, vuran, ısıran, iten veya onların canını yakan, çabuk öfkelenen bir çocuğa rastlanır. Kimi zaman bu çocuklar damgalanır ve arkadaşları, hatta diğer anne-babalar ve öğretmenleri tarafından dışlanır. Bu durumda unutulamaması gereken önemli bir husus vardır. Bütün çocuklar için vurmak, ısırmak, saçından çekmek caziptir. Çünkü bu davranışlar onlar için heyecan verici; güçlü olduğunu, kuvvetini gösterdiği davranışlardır.

Çocuk iki yaşına kadar edilgen ve bağımlıdır; yürüme ve konuşmanın başlamasıyla sosyalleşmeye başlar. Sosyalleşmenin ilk adamlarında kendinde öfkeyi oluşturacak uyaranlarla karşılaşır. Oyuncağının elinden alınması, yıkanma, yapmak istediği bazı şeylere engel olunması, baskılı tuvalet eğitimi, yemek yemesi konusunda ısrar…. Bu liste daha da uzayabilir. Tabii ki iki yaşında bir çocuk, kendinden büyük bir çocuğun elinden oyuncağını alması üzerine öfkeleniyor ve bu sebepten diğer çocuğun saçını çekiyorsa, hemen bu davranışı saldırganlık olarak değerlendirmek doğru değildir. Bu yaştaki çocuğun karşısındaki çocuğun canının yanacağını düşünmesi olanaksızdır. Fakat yetişkinler bu tür davranışlar karşısında kayıtsız kalmamalı ve çocuğu engelleyebilmelidir. Çocuğu engellemek içinde ebeveynler mümkün olduğunca çocuğun gözü önünde olmalıdır.

Çocukları öfkeli davranmaya iten sebepler nelerdir?

Çocuk yaşı ilerledikçe bu davranışlarının yetişkinlerce kabul görmediğini ve arkadaşının canını yaktığını anlayacaktır. Fakat yaşı ilerlemiş olsa da kimi zaman bazı çocuklarda bu davranış değişmeksizin sürer. İstediğini bu yolla elde etmiş olan çocuk, eğer isteklerini ifade etmenin başka bir yolunu öğrenememişse bu davranış şekli kalıcı olacaktır. Genellikle kendini sözlü
olarak iyi ifade edemeyen, ifade ve konuşma zorluğu olan veya konuşurken sabırsız olan çocuklar öfkesini kontrol etmekte zorlandıkları için vurmak, ısırmak, tükürmek gibi en basit ve en hızlı yöntemlere yönlenerek karşısındaki çocukla yaşadığı sorunu çözmeye çalışacaktır. Bu tip çocuklarda dikkat edilmesi gereken iki durum vardır. Birincisi çocuğun bu
saldırgan rolü ilgi çekmek için kullanıp kullanmadığını tespit etmektir. İkincisi ise özgüveni düşük olan çocuğun kendini ispat etmek için saldırganlığa başvurabileceğidir. Böyle bir durumda fiziksel olarak güçlü olduğunu göstermek için çocuk saldırmayı seçiyor olabilir.

Çocukları öfkeli ve saldırgan davranışlardan uzaklaştırmak için neler yapılabilir?

Çocuğun gösterdiği yoğun öfkenin ve bunun bir yansıması olan saldırgan davranışların önüne geçebilmek için öncelikle saldırgan davranış altındaki sebebin bulunması gerekmektedir. Saldırgan davranışın pek çok sebebi olabilir: annenin aşırı koruyucu olması, aile arasında yaşanan öfke ve şiddet, çocuğun fizyolojik ve psikolojik gereksinimlerinin doyurulmaması, aşırı kuralcı anne-baba davranışları, kardeş kıskançlığı gibi nedenler saldırgan davranışların altında yatan sebeplerden biri olabilir. Sorunun nedeni anlaşıldıktan sonra çocuğa değişim için zaman verilmelidir. Değişimin hemen olmasını beklemek doğru değildir. Çocuğun saldırgan davranışları ve öfkeli tutumu üzerinde sürekli durarak bu tutumların doğru olmadığını söylemek değişimi sağlayacak bir faktör değildir.

Ceza öfke kontrolü sağlamak için işe yarar mı?

Anne-baba öfkeli çocuk karşısında, kendisi de öfkelenmemelidir. Doğru olan çocuğun yanından çıkmak, sakinleşene kadar yalnız bırakmak, daha sonra yanına gelmektir. Öfke krizlerinde mola vermek, nefes egzersizleri yapmak etkili olabilir. Aynı zamanda çocuğun sakinleşmesi için onun istediğini yapmak ya da davranışla uyumlu olmayan cezalar vermekte işe yaramayacaktır.

Öfke sorunu yaşayan çocuğun, kriz anında öfkelenmesine izin vermemek doğru bir yöntem midir?

Hiç öfkelenmesine izin vermemek çocuğun öfkesini kendine yönlendirmesine neden olabilir. Bu tip durumlarda gözlemlediğimiz çocuğun kendini ısırması, saçlarını koparması gibi kendine zarar verdiği davranışlardır. Bu durumun önüne geçebilmek için öfkesini dışa vurmasına izin vermeli ama bunu anlaştığınız şekillerde yapmasını sağlamalısınız. Fiziksel şiddete başvurmasına izin veremeyeceğinizi çocuğunuza açık bir şekilde belirtmeniz son derece önemlidir.

Ayrıca öfkeli olmadığı anlarda ya da kendini kontrol etmeye çalıştığını fark ettiğinizde onu takdir etmeniz olumlu tutumun pekişmesini sağlayacaktır. Buna ek olarak, onu  enerjisini boşaltabileceği aktivitelere yönlendirmek yararlı olabilir. Hamur ile oynama, seramik, resim yapma, spor yapma, müzik aleti kullanma buna örnek olarak verilebilir.

Birer ebeveyn olarak çocuğunuza destek olmanız gereken bu süreçte, onlar için en güzel örnek sizlersiniz. O yüzden durum yönetilmesi zor dahi olsa, sakin kalmaya çalışmalı siz kendi öfkenize yenik düşmeden çocuğunuzu yönlendirebilmelisiniz.

Desteğe ihtiyaç duyduğunuz noktada bir mail kadar uzağınızda olduğumu unutmayın:)

0 Yorum

Bu yazılar ilginizi çekebilir!

Yorum Yaz