Çocuklarda Alerji ve Alerjiden Korunma Yöntemleri

Aysel Karaca Ünlü
0 Yorum

Alerji nedir? Alerji neden olur?

Alerji bağışıklık sisteminin çalışmasında oluşan dengesizlik veya aşırı bağışıklık sistemi aktivitesidir.

Bağışıklık sisteminin görevi, parazitler, bakteriler veya virüsler gibi vücuda yabancı olan maddeleri belirlemek ve onları vücuda zarar vermeyecek hale getirmektir. Bağışıklık sistemi bunu immunglobulin E adı verilen antikorlarla başarır. Alerji hastaları bu antikorları normalde olması gerekenden çok daha fazla üretir ve bu da vücudun aşırı tepki vermesine neden olur.

Antikorlar, yabancı maddeye bir veya birkaç temastan sonra oluşur. Bu nedenle yabancı maddeyle ilk temaslar hastalık belirtisi olmadan seyreder; ancak vücut yeterince antikor üretebilirse aynı madde ile tekrar temas halinde alerjik reaksiyon meydana gelir.

Alerji genetik midir?

Alerjiyi genetik eğilim ve çevresel faktörler belirler. Anne veya babadan birisi alerjikse, çocukta alerji gelişme riski yaklaşık yüzde 30‘dur. Anne ve babanın ikisi birden alerjikse, bu ihtimal yüzde 60‘ın üzerine çıkar. Yetişkinlerin % 20‘si ve okul çocuklarının üçte biri alerji hastasıdır.

Bebeklerde alerji hangi ürünlere karşı olabilir?

Bebeklik döneminde  genelde yumurta proteinlerine, süte veya soyaya karşı bir gıda alerjisi olabilir ve bu alerji ciltte egzama, kızarıklık ve kaşıntı şeklinde görülebilir. Alerji sorunu yaşayan bu çocuklarda, ilerleyen dönemde hışıltılı solunumla giden bronşit enfeksiyonları da oluşabilmektedir.

Alerjiyi tetikleyen faktörler nelerdir?

Alerjik çocuklar genelde ev tozu böcekleri, kedi tüyü, polen gibi çevresel alerjen maddelere karşı aşırı reaksiyon gösterirler. Okul çağına geldiklerinde ise bahar nezlesi (alerjik rinit) geliştirirler. Bazı çocuklarda bir çok şikayet zamanla kendiliğinden yok olur. Bazılarında ise kaşıntılı egzema ve astım kalıcıdır. Buna alerjik marş veya seviye değişimi denir.

Alerji teşhisi nasıl konur?

Alerjinin teşhisi hastanın geçmiş hikayesinin iyi bir şekilde anlaşılması ile başlar. Uzun süreli iyileşmeyen belirtiler alerjiyi düşündürür. Ailede alerji geçmişinin olması tanıyı destekler. Alerji şüphesi varsa, cilt testi ile alerjen maddeden küçük bir miktar hastanın alt kolunun iç tarafına 3 mm’lik bir iğneyle uygulanır. Bu hafif batırmalar acımaz ve kanama da olmaz. Bu basit yöntem uygulandıktan 15-20 dakika sonra, testin yapıldığı yerde hafif bir kızarıklık, şişme ve kaşıntı oluşursa kişinin o maddeye karşı alerjisi olduğu söylenebilir.

Yine tanı için cilt testine ilaveten kanda alerjen maddeye karşı IgE (ımmunglobulin E) antikorları tespit edilebilir. Bunun dışında provakasyon testleri ve moleküler alerji testleri de yapılabilmektedir.

Polen alerjisi olan hastaların dikkat etmesi gerekenler nelerdir?

Polen alerjisi olan hastaların ağaç, çiçek ve ot polenleriyle temastan kaçınması ve polenle teması olabilecek kıyafetlerini odasına girmeden önce koridorda çıkarması gerekmektedir. Özellikle polen alerjisi olan çocuklara akşamları duş aldırmak ve saçlarını yıkamak iyi bir alternatif olabilir. Yine evin düzenli olarak temizlenmesi ve ıslak bezlerle silinmesi ortamda polen birikmesini engelleyecektir. Polenin yoğun olduğu dönemlerde evin camlarının kapalı tutulması, yağmurlu havalarda evin iyice havalandırılması önemlidir.

Ev tozu alerjisi olan hastaların dikkat etmesi gerekenler nelerdir?

Ev tozu böcekleri alerjisi olan hastaların bulundukları odalarının serin ve kuru olması, yatak çarşaflarının her hafta değiştirilmesi ve bu çarşafların 60 derecede yıkanması gerekmektedir. Ev tozu böcekleri alerjisi olduğunda evin pis olduğu zannedilmemelidir. En temiz evde bile bulunan bu böcekler tozda yaşar ve insanların cilt döküntüleriyle beslenirler. Bu nedenle ağır perdeler, halılar, minderli mobilyalar gibi toz toplayabilecek eşyaların kullanımından kaçınılmalıdır. Yine alerjik çocukların yanında toz kaldırılmamalı ve elektrik süpürgesi kullanılmamalıdır.

Çocuğumun hayvanlara alerjisi var, ne yapmalıyım?

Hayvan alerjileri en sık kedi ve köpeklere karşı görülse de kemirgenlere, (fareler, tavşanlar, sıçanlar, hamsterler) at ve ineklere karşı da görülebilir. Nadiren de olsa ev kuşları da alerjilere neden olur. Hayvan alerjilerinden korunmak için alerjisi tespit edilen hayvandan uzak durmak, ve malesef hayvanla aynı evde yaşınıyorsa hayvanın o evden uzaklaştırılması gerekmektedir. Hayvan gittikten sonra bile alerji etkisi uzun süre evde olabilir; bu nedenle evin çok iyi bir şekilde temizlenmesi gerekmektedir.

Küf mantarı alerjisinden nasıl korunabilirim?

Küf mantarına alerjisi olanlar bu alerjiden korunabilmek için evde mantar oluşumuna neden olabilecek duvar, tavan veya tabandaki ıslak bölgeleri kısa sürede onarmalıdır. Nemlendiriciler veya klima sistemleri kullanmamalıdır. Evin içerisinde bitki yetiştirilmemelidir. Günde 2 – 3 kez, birkaç dakika evi havalandırmak mantar oluşumunu engellemek açısından iyi bir yöntemdir. Bunun dışında banyo yaptıktan sonra banyonun iyice havalandırılması, buzdolabının düzenli olarak temizlenmesi önemlidir.

Çocuğumda besin alerjisi var, ne yapabilirim?

Besin alerjileri daha çok çocuklarda görülür. Alerjiye en sık neden olan besinler süt ve tavuk proteinleri, balık, kabuklu yemişler ve çeşitli meyve türleridir. Besin alerjisi en çok ağızda, boğazda, dilde ve dudakta kaşınma ve şişme hissine neden olur. Bu durumda alerjiye neden olan besinlerden kaçınmak gereklidir.  Hazır paketli işlenmiş gıdaların içerik maddeleri tüketilmeden önce iyice kontrol edilmelidir, çünkü bunların içinde alerjen maddeler (tavuk proteini veya çikolatada, keklerde, soslarda veya pudingde kabuklu yemişler) bulunabilir. Besin alerjisi olan hastaların yanında acil durumlarda alınmak üzere ilaç bulunması gerekmektedir.

Çocukları alerjiden korumak için neler yapılabilir?

Çocukları alerjilerden korumak için alınması gereken bazı önlemler vardır:

  • Çocuğu en az 6 ay boyunca emzirmek gereklidir ve ek gıdalara 6. aydan sonra gecikmeden başlanmalıdır.
  • Çocuğu sigara dumanından uzak tutmak önemlidir.
  • Anne veya babasından en az birisi alerji hastası olan çocukların evinde kedi barındırılmamalıdır.
  • Bebeklik ve çocukluk döneminde güncel aşı takvimine göre tüm aşıları yaptırmak gereklidir.
  • Düzenli havalandırma yaparak nemli odalar havalandırılmalı ve bu yolla küf mantarı oluşumu önlenmelidir.
  • Sezaryenle yapılan doğumlar çocuklarda alerji riskini artırır, mümkünse normal doğum tercih edilmelidir.
  • Bir alerji şüphesi tespit edilirse çocuk için muhtemel tedavi seçenekleri doktorla görüşmelidir.  Tedavi edilmeyen bir alerji artabilir ve bir astıma dönüşebilir.

Tedavi ile alerji sorununu komple ortadan kaldırmak mümkün mü?

Uygun bir tedavi uygulanarak alerji belirtileri ciddi oranda iyileştirilebilir, hatta tamamen ortadan kaldırılabilir veya hastalığın kötüleşme riski azaltılabilir.

Hangi tedavinin uygulanması gerektiği hastanın belirtilerine bağlıdır. Bir hasta senede iki ya da üç hafta etkili olan tek bir alerjen maddeye hafif bir tepki veriyorsa, o zaman semptomatik (belirtilere yönelik) bir ilaç kullanması tavsiye edilir.

Belirtiler hastanın genel sağlık durumunu ciddi biçimde etkiliyorsa, bu tedavi arttırılır. Eğer semptomatik tedavi yeterince fayda etmiyorsa veya etkili olmazsa, immunoterapi seçeneğine başvurulur. Antihistamin/anti alerji ilaçları ve/veya kortizonlar bir alerjinin belirtilerini azaltan fakat nedenini tedavi etmeyen ilaçlardır. İmmünoterapi veya spesifik immünoterapi (SIT) alerjik hastalığın nedeniyle mücadele eden bir tedavi şeklidir. Hangi tedavi seçeneğinin uygulanacağı alerji hekimi ve hastasının görüşmesinden sonra belli olur.

Herkese sağlıklı günler dilerim, bir sonraki yazımda görüşmek üzere 🙂

0 Yorum

Bu yazılar ilginizi çekebilir!

Yorum Yaz