Bebeklerde Ek Gıdaya Geçiş Nasıl Olmalı ?

Damla Arslan
1 Yorum

Mucizevi Besin Anne Sütü başlıklı yazımda sizlere anne sütünün faydalarından bahsetmiştim. Bu yazımda ise büyüyen bebeğinizin ek gıdaya geçiş döneminde, siz sevgili annelerin kafasını karıştıran geçiş sürecinin nasıl olması gerektiği hakkında bilgiler vermek istiyorum.

İlk 6 ay mutlaka anne sütü diyoruz, peki ya 6 aydan sonra ne yapmanız gerektiğini biliyor musunuz?

Bebeğinizin hızla büyümesini izlerken, 6.aydan sonra anne sütünün artık yeterli gelmediğini bilmeniz gerekir. Gelişimi normal olan ve sadece anne sütü alan bebeklerde, ilk 6 aydan önce ek besinlere başlanmamalıdır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) başta olmak üzere, çok sayıda ülkenin sağlık bakanlığı tarafından kabul edilen öneri “ilk altı ay su dâhil hiçbir ek gıda verilmeksizin tek başına anne sütü ile beslenme ve 6. ayda uygun tamamlayıcı besinlere başlanarak emzirmenin en az iki yaşına kadar sürdürülmesi”dir.

Bebeklerde Ek Gıdaya Ne Zaman Başlanmalı?

Tamamlayıcı beslenmeye başlamanın en uygun zamanı 6.aydır. İlk 6 ay tek başına anne sütü ile beslenmenin enfeksiyon hastalıklarını engellediği ve gelecekte kronik hastalıklara yakalanma riskini azalttığı bilinmektedir.

Ek gıdaya geçişte yapılan hatalar nelerdir?

  • Bazı anneler çocukları farklı tatlara alışsın diye bir an önce ek besine geçmek isterler. Ancak anne sütünün tadı annenin yediklerine göre değiştiği için aslında bebeğiniz farklı besinlerin tadını almaktadır. Örneğin, anne havuç yerse sütünde havuç tadı, sarımsak yerse sarımsağın tadı ve kokusu hissedilmektedir. Anne ne kadar farklı ve çeşitli beslenirse çocuğun o besinleri sevme olasılığı ve farklı tatlara alışma oranı artar.
  • Bazı anneler ise anne sütünün çocuğuna yetmediği düşüncesiyle 4. ayda ek besine başlamaktadır. Oysa bu durum bebeğin kilo alımı ve boyuna bakılarak takip edildikten sonra, aksi bir durum olmadığı sürece yapılmamalı ve erken ek gıdaya geçilerek bebeğin hastalık riski arttırılmamalıdır.
  • Bazen yukarıda bahsettiğimden tam tersi durumlarda söz konusu olabiliyor. Örneğin, bazı bebekler sadece anne sütü ile beslenerek ayda 1-1.5 kilo aldığında, aileler bebekte şişmanlığı önlemek amacıyla tamamlayıcı besinlere başlayabiliyor. Oysa ki tamamlayıcı besinlere erken geçerek hazır mamalara yönelmek ve anne sütünün azaltılması sonucunda, sütün koruyucu etkisi ortadan kalkmaktadır. Bu yüzden büyüme eğrisine göre önemli bir değişim olmadığı sürece, ek besine başlamaktan kaçınılmalıdır. İlk 6 ay sadece anne sütü ile beslenen bebeklerin obezite olma olasılığının düşük olduğu yapılan araştırmalarda kanıtlanmıştır.
  • 6 aydan önce tamamlayıcı besine başlanması, bebeğin anne sütü ile beslenme süresinin azalmasına neden olmaktadır. Tamamlayıcı beslenmeye erken başlamaktan olabildiğince kaçınmak bu açıdan da önemlidir.

Bebeğin sindirim sisteminin oluşma süresi 4. ayda tamamlandığından, 4.aydan önce tamamlayıcı besinlere başlanmamalıdır. 4. aydan sonra ise bebeğin anne sütünden maksimum faydalanabilmesi için en uygun süre 6. ayda tamamlayıcı besinlere geçmektir. Ancak bebeğin büyüme eğrisinde önemli bir değişim yaşanırsa ek besine erken başlanabilir.

Bebeklerde Tamamlayıcı (Ek) Beslenme Nasıl Olmalıdır?

Tamamlayıcı beslenmeye anne sütü yerine değil, anne sütünün yanı sıra başlanmalıdır. Bebek 6 aylık iken ek besinlerden gelen enerji toplam enerjinin %50’sini oluşturmalıdır. Diğer %50’si ise anne sütünden sağlanmalıdır. Ek gıdaya geçiş, besinlerle ilk kez tanışan bebek için önemli bir adımdır ve bu dönemde yaşanan psikososyal sorunlar ilerleyen dönemlerde çocuğun büyümesini ve sağlığını etkilemektedir. Bu sebeple yavaş ve sabırla, bebeği zorlamadan, farklı tatlar deneyerek beslenme alışkanlığı kazandırılmalıdır. Bir bebeğin yeni bir tada alışması için en az on kez tatması gerektiği unutulmamalıdır.

Bebeklerde ek gıdaya geçiş sürecinde;

  • İlk verilecek besinlerin kolay sindirilebilir ve besleyici değerlerinin yüksek olmasına dikkat edilmelidir.
  • Küçük porsiyonlarda başlanmalı ve porsiyonlar bebeğin gereksinimine göre giderek arttırılmalıdır.
  • Her defasında bir besin denenmeli, çocuğun bu besine toleransı gözlenmeli ve 5-7 gün aralıklarla yeni bir besin grubu eklenmelidir.
  • Alerji riski daha yüksek olan besinler ilk olarak tercih edilmemelidir. Ailesinde alerji riski olanlarda, alerjik olan besin gruplarının verilmesinin ertelenmesi veya verilmemesinin alerji riskini azalttığına dair görüşler bulunmaktadır.
  • Tamamlayıcı besinler hazırlanırken tuz katılmamalıdır. Tuzun kullanılması süt çocuklarında böbrek taşı gelişimi riskini artırmaktadır.
  • Şekerin kullanımı da olabildiğince kısıtlanmalıdır.
  • En az iki yaşına kadar isteğe bağlı emzirme sürdürülmelidir.
  • Beslenme sıklığı çocuk büyüdükçe artırılmalıdır. Sıklık, yoğun enerji veren besinlerin alınma miktarına göre değişmelidir. Sağlıklı bir çocuk, anne sütünün yanı sıra arada ufak atıştırmalar ile 6-8 ay arası 2-3 öğün/gün, 9-23 ay arası 3-4 öğün/gün almalıdır.

Bebeklerde ek gıdaya nasıl başlanır?

6. ay ve sonrası

  • Ancak anne sütü yok veya yetersiz ise devam maması
  • Taze meyve suyu (elma veya şeftali), sebze suyu veya çorbası. (birçok sebzeden oluşsun),
  • Yoğurt (ev yapımı).
  • Bebeğe çok miktarda ek gıda verilerek zorlanmamalıdır, bu beslenme direnci oluşmasına neden olabilir.

7. ay

  • Yumurta sarısı ( 1/8 ölçüsünde başlanıp gün aşırı verilerek arttırılabilir)
  • Ekmek içi, pirinç, muhallebi.
  • Meyve suyu ve Meyve püresi, Yoğurt (Ev yapımı)
  • Kırmızı et, tavuk eti, balık eti (küçük porsiyonlar)
  • Bitkisel yağlar (zeytinyağı gibi sağlıklı yağlar)
  • Sebze püre veya sebze çorbası
  • Pekmez, meyve suyuna karıştırılabilir.
  • Devam mamaları  bebeğin beslenme planına eklenmelidir

8. ay

  • İyi ezilmiş ev yemekleri (kıymalı ve sebzeli)
  • Pastörize peynir
  • Tahıl- kuru baklagil ezmeleri (nohut, kuru fasulye, bulgur, yeşil mercimek gibi)
  • Pekmez( yoğurt veya süt içine karıştırılmadan verilmelidir taze meyve suyu veya püresi ile karışabilir)
  • Yoğurt
  • Devam mamaları

12. ay

Aile sofrasına oturtulup kendi deneyimlerine göre seçim yapması sağlanmalıdır.

  • Dolma, kıymalı sebze yemekleri, tarhana, mercimek, yoğurtlu çorbalar, makarna, pilav, peynir, yumurta, süt, kırmızı et, balık, tavuk eti, yoğurt, meyve gibi besinleri tüketebilecektir.

1 yaşından önce bal, mantar, patlıcan, çilek, kivi, ananas, kuruyemişler, kabuklu deniz ürünleri, hardal gibi alerji yapabilecek besinler verilmemelidir. Buğdaydan oluşan ve gluten içeren besinler dikkat edilerek verilebilir, tahıl olarak buğdaydan oluşan tahıllar yerine mısır ve pirinç, sebze olarak ise patates, havuç gibi daha az alerjen etkisi olan  besinleri tercih edebilirsiniz.

Tamamlayıcı beslenmenin sürdürülebilir olması için evde hazırlanan yiyeceklerin tercih edilmesi, hazır bebek mamalarından olabildiğince kaçınılması önemlidir. Tüm aile bireylerinin de sağlıklı beslenme kurallarına dikkat etmesi büyüyen çocuğunuzun sağlıklı beslenme alışkanlığı kazanmasına olanak sağlayacaktır.

BESLENME VE DİYET UZMANI

DAMLA ARSLAN

1 Yorum

Bu yazılar ilginizi çekebilir!

1 Yorum

Avatar
Bebeklerde Ek Gıda 18 Aralık 2017 - 05:36

Makale çok ayrıntılı olmuş. Gerçekten çok kaliteli bir siteniz var düzenli takip edeceğim bundan sonra çok faydalandım yazıdan teşekkürler.

Reply

Yorum Yaz