Bademcik İltihabı Nedir?(Akut Tonsillit) Nasıl Tedavi Edilir?

Aysel Karaca Ünlü
0 Yorum

Akut tonsillit (bademcik iltihabı) değişik mikropların vücuda girmesi sonucunda, dilin arka kısmında, boğazın her iki yanında bulunan tonsil dediğimiz bademciklerin büyümesi, kızarması ve üzerinde iltihap birikmesi ile seyreden üst solunum yolu hastalığıdır.

Akut tonsillite neden olan mikroplar en sık virüsler (Adenovirüsler, EBV ve coxackie virüsler) olarak karşımıza çıkarlar. Bakteriyel etkenler arasında en sık görüleni ve önemli olanı  beta mikrobudur.(AGBS) (Streptococcus pyogenes)

Bademcik iltihabı (tonsillit) çocuklarda en sık görülen hastalıklardandır ve özellikle çocukluk çağında görülmektedir. Üç yaşın altındaki çocuklarda görülen tonsillitlerin tamamında hastalık etkenleri virüslerdir.

Bademcik iltihabı nasıl bulaşır?

Sıklıkla hava yolu ve yakın temasla bulaşır. Aile içi bulaşma sıktır; ancak özellikle çocuklarda kreş, okul gibi toplu yaşam yerlerinde bulaşma yaygındır. AGBS (beta mikrobu) tonsillitlerinin görülme sıklığı yaş ile yakından ilişkilidir. En sık 5-15 yaş arasındaki çocuklarda görülür.

Genel olarak tonsillit hastalığı yılın soğuk dönemlerinde, her iki cinsiyette de eşit oranda görülmektedir. Sosyoekonomik düzeyi düşük toplumlarda daha yaygın görünen bir hastalıktır.

Bademcik iltihabı neden olur?

Her ne kadar sık rastladığımız bir hastalık olsa da, bu mikropları vücuduna alan herkes hasta olmaz. Hastalığın oluşabilmesi mikrobun gücü, çocuğun vücut direnci ve normalde boğazında bulunan bakteriler arasındaki dengeye bağlıdır. Güçlü mikrop ve düşük direnç hastalığın oluşumuna sebep olmaktadır.

Virüslerin oluşturdukları enfeksiyon ile beta mikrobunun oluşturduğu enfeksiyon klinik olarak net bir şekilde ayırt edilemez. Beta mikrobunu ayırt etmek için boğaz kültürü, serolojik testler ve antijen tarama testleri yapılabilir; ancak bu testlerin gerekliliğine hekim karar vermelidir.

Bademcik iltihabı belirtileri nelerdir?

Viral mikrobun oluşturduğu tonsillitlerde hastalarda belirgin halsizlik, boğaz ağrısı, ses kısıklığı, öksürük, burun akıntısı, gözlerde kızarıklık, kulak ağrısı ve ishal gibi belirtiler vardır. Ateş ve kas ağrıları çok fazla görülmez. Ancak klinik bulgulara bakılarak etken mikrobu ayırt edebilmek mümkün değildir.

AGBS (beta mikrobu) tonsilliti bakterinin solunum yolu ile vücuda girmesinden sonra ateş, yutma güçlüğü, boğaz, baş ve karın ağrısı, halsizlik gibi belirtilerle ani olarak başlar. Boğazda sıklıkla beyaz veya sarımtırak iltihap birikimi vardır ve bu duruma kriptik tonsillit denir.

Boğaz ve bademcikler parlak kırmızıdır. Bu bulguların yanında ön boyunda ağrılı şişliklerin (lenfadenopati) bulunması da AGBS tonsillitini düşündürür. Çocuklarda beta mikrobu genellikle bulantı kusma ve karın ağrısı da yapar.

Bademcik iltihabı nasıl tedavi edilir?

Akut tonsillit tedavisinde yeterli sıvı alımı ve ağız bakımı çok önemlidir. Eğer viral enfeksiyon düşünülüyorsa ağrı kesici, ateş düşürücü ilaçlar kullanılması yeterlidir. Ancak bakteriyel enfeksiyon düşünülenlerde antibiyotik verilir. Bakterilerin oluşturduğu enfeksiyonlarda antibiyotik kullanılmasa bile enfeksiyon 7-8 günde kendiliğinden geriler; ancak antibiyotiğin asıl verilme sebebi ileride oluşabilecek akut romatizmal ateş (Romatizmal Kalp İltihabı) veya akut glomerülonefrit (böbrek iltihabı) gibi hastalıkları önlemektir.

Antibiyotik tedavisi doktora başvurulup doktor tarafından gerekli görüldüğünde uygulanmalıdır. Bir çok hastalıkta olduğu gibi burada da antibiyotiklerin yeterli dozda ve uygun süreli kullanımı önemlidir. Eksik kullanılan antibiyotikler bakterileri tam öldürmez ve kalan bakteriler bu antibiyotiğe alışır ve bu da bir dahaki kullanımda ilacın işe yaramamasına neden olur.

Bademcik ameliyatı nedir? Ne zaman gerekir?

Akut tonsillit atakları, eğer yılda en az yedi kez ya da son iki yılda beş kez ortaya çıkmışsa, bu durumda kronik tonsillit terimi kullanılır. Bu tip hastalarda sıklıkla gördüğümüz, bademciklerin normalden büyük olması ve geniz etinde büyüme meydana gelmesidir. Bademciklerin çok büyüyerek yemek yemeyi zorlaştırıp solunum yolunu tıkayıcı hale gelmesi veya bademcik çevresi apse gelişmesi durumlarında hastaların KBB uzmanınca değerlendirilip bademciklerinin ameliyatla
çıkarılması (tonsillektomi) gerekmektedir.

Akut tonsillit çoğunlukla kendi kendini sınırlayan ve 7-8 gün içinde kendiliğinden düzelebilen bir hastalıktır. Eğer ateş 48 saatten uzun sürüyorsa, hastalık gittikçe kötüye gidiyorsa, yeme içme sırasında zorluk çekiliyorsa, soluk alıp vermede zorluk varsa hekime başvurulmalıdır.

Akut tonsillit zamanında ve yeterli düzeyde tedavi edilmezse, yakın zamanlı olarak bademcik çevresi apse, orta kulak ve kulak arkası kemiğin enfeksiyonu, beyin zarı iltihabı, mikrobun kana yayılması gibi komplikasyonlara neden olabilir. Beta mikrobunda antibiyotik yeterli miktar ve sürede kullanılmazsa da bademcik iltihabı geçtikten 4-6 ay sonra bile romatizmal kalp İltihabı ile eklemlerde şişlik (akut romatizmal ateş), böbrek iltihabı görülebilir.

Bademcik iltihabı ile ilgili söyleyeceklerim bu kadar, bir sonraki yazımda görüşmek üzere 🙂

0 Yorum

Bu yazılar ilginizi çekebilir!

Yorum Yaz